Aggemastins te Witmarsum

Ligging Deze stins en later State stond in Witmarsum aan de Pingjumervaart, ten noordwesten van Witmarsum, gemeente Súdwest-Fryslân.

Tekening van de State door J. Stellingwerf uit 1723

Andere benamingen Aggema State, Aggema Slot, ’t slot op De Campe
Ontstaan De stins werd in het begin van de 15e eeuw gebouwd.
Geschiedenis Langs de Pingjumervaart stond het Aggema-slot bij het buurtje 'de Campen' in Witmarsum. Vandaar dat de stins ook wel ’t slot op De Campe werd genoemd. In 1715 werd het opgemeten en besloeg het 63 pondemaat en 10 einzen (1 pondemaat was 12 einzen). Er schijnt later nog meer land bijgekomen te zijn, want in 1889 werd de state met 38 hectare land aangeboden (= ruim 100 pondemaat). Het bod bedroeg toen f. 49.620.
De huizinge zag er in 1889 door verschillende verbouwingen heel anders uit dan na de bouw van de stins in het begin van de 15e eeuw. De stins werd gebouwd rond 1410 door Agge Sybrens Walta. Tegen het einde van diezelfde eeuw was diens kleinzoon, Alef Peters Walta, eigenaar van de stins en hij ging zich Alef van Aggema noemen. Hij is een lid uit de familie Walta uit Schettens en Schraard. Hij trouwt met Ints Epes Aylva.
Alef en Ints krijgen een zoon Peter, die in elk geval in 1543 in de stins woont.
Peter krijgt ook weer een zoon, ook Alef geheten, en hij was ook al een ondertekenaar van het verbond de edelen en ook hij moest het land en zijns vaders huis verlaten. Alva verklaarde zijn bezit voor verbeurd, maar de tijden veranderden en zo kregen de Aggema’s hun erfgoed terug. Alef was echter in 1572 al overleden.

De laatste mannelijke Aggema is zijn achterkleinzoon Pieter geweest, die door huwelijk ook bezittingen in Groningen kreeg en zich daarom Heer van de Kampen tot Wytmarsum, van Alma en Rensema, Jonker en Hoveling op de Meden, noemde.
Het huis is na het uitsterven van de Aggema’s in bezit van de familie Clant gekomen, die nu de naam Aggema er maar bij nam en het was Jhr. Petrus Adolph Valerius Agama van Clant, die met Anne Holbes de Boer van Workum opdracht gaf in 1715 het goed op te meten, met het reeds bovengemelde resultaat. In 1728 staat het ten name van Reintje A. de Boer, weduwe van Gaastra te Workum. De opmeting zal dus wel in verband gestaan hebben met de verkoop aan de familie De Boer. In de 18e eeuw wordt er gesproken over "het slot Aggema een fraaie buitenplaats".

In de patriottentijd woonde er Frans de Boer, die een groot voorstander was van de Franse ideeën. Hij moest in 1787, toen de Prinsgezinden dank zij de Pruisische hulp weer de bovendrijvende partij werden, de vlucht nemen en zijn bezit werd verbeurd verklaard en verkocht.
In 1791 werd 'het adellijk slot de Campen' te koop aangeboden en het volgende jaar was er boelgoed van meubels, schilderijen, een honingpers, een padegge en een schoffelploeg. Hij keerde echter met de Franse bevrijders terug.
De gracht om de boerderij van de heer W. Reitsma is vandaag nog een herinnering aan het oude slot, met het front naar Pingjum en dat er destijds prachtig uitzag en kon roemen op veel geboomte en heerlijke tuinen.
Bewoners ca. 1410 Agge Sybrens Walta; liet de stins bouwen
ca. 1450 Pieter Agges Walta
ca. 1485 Alef Pieters van Aggema, zoon van voorgaande
ca. 1515 - 1554 Pieter Alefs van Aggema, gehuwd met Ynts Sydsdr. van Eminga
1554 - 1601 Pieter Pieters van Aggema, gehuwd met Eelck Minnedr. van Eminga
1601 - 1634 Eelck Minnedr. van Eminga
1634 - 1675 Alef van Aggema, gehuwd met Catharina Pybedr. van Eminga
1675 - 1685 Pieter Alefs van Aggema (Heer van Rensuma) en Marij Pybedr. van Wytsma
1685 - ? Jelts van Aggema (zuster van Pieter), gehuwd met Roelif van Clant
Adolfus Sixtus van Clant en Electa Catharina van Aggema
? - 1715 Petrus Adolphus Valerius Aggama van Clant en Beatrix Maria van Catius
1715 - 1728 Anne Halbes de Boer uit Workum
1728 - ? Reintje Annes de Boer, wed. Gaastra
ca 1770 Frans de Boer
ca 1955 W. Reitsma
Huidige doeleinden Op de plaats van de vroegere stins vinden we nu een omgrachte boerderij.
Opengesteld De boerderij is niet toegankelijk.
Foto's Detail van kaart uit atlas van Schotanus (1718)
Verantwoording Tekst:
C.W. Braaksma
Bronnen:
P.N. Noomen, De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners, 2009
De website hisgis
A. Algra, "De geschiedenis gaat door het eigen dorp", ca. 1955
Genealogie Van Aggema op website fam. Buwalda
Afb. 1: Uit het archief van J. Leemburg
Afb. 2: website van frieslandopdekaart