Aylvahuis te Leeuwarden

Ligging Het huis staat aan de Nieuwestad te Leeuwarden.

Het huis op een detail van de plattegrond van J. Sems uit 1603

Andere benaming Poptahuis
Ontstaan Het huis werd mogelijk rond 1500 gebouwd.
Geschiedenis De lelijk toegetakelde winkel van de Witte Boekenmarkt aan de zuidzijde van de Nieuwestad is het pand dat staat op de plek waar het Aylvahuis, later ook wel Poptahuis genoemd, heeft gestaan.

Iets ten oosten van het grotere Martenahuis stond dit kleinere adellijk huis, rond 1550 bewoond door Sybolt van Aylva en zijn vrouw Eesck van Popma. Die laatste liet in de hof van dit huis “achter aen de wal” enkele huisjes bouwen waar arme weduwen gratis mochten wonen.
In haar testament van 1589 laat Eesck bij testament het huis na aan Keympe van Donia. In dat testament bepaalde zij dat de huisjes achter in de hof ook in de toekomst pro deo door arme weduwen bewoond mochten blijven.

In 1690 bewoonde de doopsgezinde dr. Henricus Popta, raadsheer voor het Hof van Friesland, dit huis en ook hij liet de huisjes gratis bewonen. Waarschijnlijk is hij door dit goede werk van zijn voorgangster geďnspireerd tot het bouwen van wat het dr. Popta Gasthuis zou worden. Dit gasthuis liet hij naast zijn huis, Heringa State dat naar hem later Popta Slot genoemd zou worden, te Marssum bouwen. Ook dit gasthuis mocht gratis door arme weduwen bewoond worden. Om dat ook voor de toekomst mogelijk te maken čn zijn huis te behouden bracht hij al zijn bezittingen, waaronder enkele grote boerderijen en landerijen, onder in een stichting. Dr. Henricus Popta stierf op 7 november 1712, maar zijn huis, gasthuis en stichting bestaan nog steeds.

Het Aylvahuis werd later bewoond door de familie Struiving, waardoor het nog bestaande Popta-poortje dat toegang gaf tot de achter het huis gelegen hof, ook wel het Struivingspoortje werd genoemd.
Bewoners rond 1550 Sybolt van Aylva en Eesck van Popma
tot 1589 Eesck van Popma
1589 - ? Keympe van Donia
rond 1690 – 1712 Dr. Henricus Popta
fam. Struiving
Huidige doeleinden Het huis is nu ingebruik als lectuurwinkel.
Opengesteld n.v.t.
Foto's Het huidige pand op 16 februari 2007 Het Popta-poortje uit 1696 op 16 februari 2007
Bronnen Tekst: Jan Leemburg
“Geschiedkundige beschrijving van Leeuwarden” door W. Eekhoff, 1846
Afb. 1: stadsplattegrond van J. Sems uit 1603
Foto’s 1 en 2: Jan Leemburg