Cammingha State te Aldtsjerk

Ligging Deze State stond bij Aldtsjerk, ten noordwesten van Readtsjerk, gemeente Tytsjerksteradiel.

Tekening van de State door J. Stellingwerf uit 1722

Andere benaming Heemstra State
Ontstaan Het huis werd in 1563 gebouwd.
Geschiedenis In de 16e eeuw komen we als eerste eigenaar Einte Bolta tegen, die zich ook wel Heemstra noemde. Hij wordt opgevolgd door Willem Heemstra. De State blijft niet steeds in bezit van deze familie, maar gaat door vererving en huwelijk over in achtereenvolgens de families Feitsma, Walta en Cammingha.
Sjuck van Cammingha, zoon van Pieter van Cammingha en Eelck van Aebinga laat in 1563 een representatief huis bouwen onder Oudkerk. Hij trouwde in dat jaar met Popck van Heemstra, dochter van Feye van Heemstra en Ebel van Hemmema van de in het nabije Oenkerk staande Heemstra State. Waarschijnlijk hebben de jonggehuwden een stuk land van pa gekregen om een huis op te bouwen. Popck overleed in 1574 en Sjuck hertrouwde met Riem van Galama; zijn derde huwelijk. Ondanks deze drie huwelijken sterft hij kinderloos in 1581.

Daarna wordt de state bewoond door Gerrolt Nicolaes van Heemstra en zijn vrouw Ath van Heemstra. Gerrolt was kapitein in het leger. Waarschijnlijk was hij degene die de naam van het huis laat veranderen in Heemstra State, zoals die o.a. op de kaart van Schotanus van 1718 voorkomt. Gerrolt sterft in 1709; de oudste zoon is dan 11 jaar en zijn jongste zoon wordt pas na zijn dood geboren.
Hun dochter Tzietke van Heemstra erft het buitengoed en gaat er wonen met haar man Feye Haring van Harinxma thoe Heeg. Feye Haring stamt uit de militaire tak van de familie Harinxma. Tzietke en Feye besluiten de State te verkopen en volgens een bewaarde gebleven koopbrief vindt de verkoop plaats op 22 december 1767. In de koopbrief staat dat "Vrouw Tjetske van Heemstra huisvrouw van Jonkheer Feije Haring van Harinxma thoe Heegh gesterkt met deselve haar man woonagtig toe Oudkerk voor 2000 g.g. de stemgeregtigde State Camminga State genaamt gelegen onder Oudkerk bestaande in een Heerenhuisinge, schuire, hovinge, cingel, plantagie langs de Rijdweg tot het hornleger bewoont door Gerben Eetses begeregtigt met een stem op 't cohier onder N 15 [...] bij dese koop wert gevoegt het gestoelte in de kerk tot Oudkerk bestaande in een heeren en vrouwengestoelte benevens een meidebank, als ook seven pondte naa naam en faam miedland leggende op de zoo genaamde Woudgaren, thans in gebruik bij Gerben Eetses [...]".
Deze verkoop vindt onder de volgende condities plaats: Tjetske van Heemstra mag er blijven wonen zo lang ze leeft. Het onderhoud van Camminga State is voor haar rekening en het gestoelte in de kerk van Oudkerk zal gedurende het leven van "de verkoperse ten respecte der sitting en 't gebruik tussen haar deszelvs egtgenoot mitsgaders dese of geene hunner bloedvrienden met de kopers en deselvs familie gemeen en mandelig zal zijn".

De kopers zijn "de Heer Jan de With en Vrouw Wickje Minnema egtel.", wonende te Oenkerk op Stania State.
Als in 1779 Feye Haring sterft, wordt de State niet meer bewoond. Zijn vrouw Tzietke sterft op 82-jarige leeftijd in 1787.
Na haar dood werd het "Buitengoed Cammingha-state" onder Oudkerk met het gestoelte in de kerk te koop aangeboden. Die verkoop verliep niet zo vlot, want van 1787 tot 1795 stond het huis leeg. In 1795 werd het dan eindelijk verkocht en enige tijd later afgebroken.

De state stond op de hoek van de Kaas Douwesweg en de Bosweg, net binnen het dorpsgebied van Oudkerk, gem. Tytsjerksteradiel, op de grens met Roodkerk dat in Dantumadeel ligt. Het onderschrift op de tekening van Stellingwerf bevat dan ook twee fouten. Ten eerste woonde de vermelde eigenaar "Antonij van Hettinga" op het nabijgelegen Eysinga State en ten tweede stond het huis niet in Dantumadeel.
Op deze tekening zien we dat we hier te maken hadden met een zaalstins uit het einde van de vijftiende of het begin van de zestiende eeuw.

De State stond op een omgracht terrein, waarbij alleen de achterzijde in het water stond. Het huis was vermoedelijk onderkelderd en slechts één bouwlaag hoog. Verder was de State voorzien van een schildkap, waarop op de hoeken schoorstenen waren aangebracht. In het midden van de brede voorgevel zien we een poortvormige ingang, die vermoedelijk uit het midden van de zeventiende eeuw dateert. Aan weerskanten van de ingang bevonden zich 3 smalle ramen.
Bewoners 16e eeuw Einte Bolta
Willem Heemstra
familie Feitsma
familie Walta
familie Cammingha
Sjuck van Cammingha
Gerrolt Nicolaes van Heemstra
- 1782 Tzietke van Heemstra
Huidige doeleinden Van de State is niets meer terug te vinden.
De State stond op het land achter de nog bestaande boerderij van de familie Adema.
Opengesteld n.v.t.
Foto's Foto van het terrein waarop vroeger de State gestaan heeft (23-10-2005) Kaartje met alle Stinsen rond Oudkerk
Verantwoording Tekst:
C.W. Braaksma
Bronnen:
Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992
Jan van der Zwaag
Afb. 1: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992
Foto 1: Archief van J. Leemburg
Afb. 2: Jan van der Zwaag
de heer G. Mast