Elgersma State te Boer

Ligging Deze State stond bij Boer, gemeente Franekeradeel, op een groot perceel achter de huidige boerderij Dongjumerweg 11 net ten oosten van het dorp.

Foto van het woonhuis van het nieuwe Elgersma State op 2 juli 2013

Andere benaming Humalda hofstede
Ontstaan Reeds rond 1400 is er sprake van Elgersma.
Geschiedenis Elgersma nam in 1406-1438 wel aan de rechtsomgang deel, maar de bewoners lijken een eigenerfde status te hebben gehad. Toch is dat vreemd omdat Elgersma onder dit dorp de énige stins/state is en Boer dan geen hoofdeling gehad zou hebben.
Het goed werd in 1637 door Taecke Aebes Elgersma, een nakomeling van de eigenaar/gebruiker van 1511 als Elgersma state, groot 114 pmt bouw- en miede-landen, 't huys, schuyr en hovinge en plantagie etc. in hur by Cornelis Jans verkocht, houdende de vercopers aen hun 't recht van de legersteden by hun althans op den kerckhove 't Boer geposideert met de stenen daerop leggende, sampt het glas in den kercke aldaer ende voor hem ende syne erfgenamen den titele ende name van Elgersma. In 1640 werd het verpacht door jonker Dominicus van Hottinga; op de kaart van 1664 heette het Elgersma, nu Humalda hofstede en werd het als edele state aangegeven. (P.N. Noomen)

Zoals Noomen vermeldt verpachtte eigenaar Dominicus van Hottinga de “rechtvoerende eigenerfde state” in 1640 en wel aan Sybren Sipkes Albada.
Het stemkohier van 1698 geeft “Vrouw Cecilia van Humalda weduwe Eysinga, gereformeerd” aan als eigenaresse en Tjepke Sybes als gebruiker. Volgens het floreenkohier van twee jaar later was de boerderij toen geen 114 pondemaat meer, maar gekrompen tot 96 pdm waarvoor precies 30 goudgulden floreenrente per jaar betaald moest worden. Een fors bedrag dus de state moet een aanzienlijk huis zijn geweest. Daar kwam nog bij dat het was “beswaert met een tiltie in de Herewegh”. Elgersma had een eigen opvaart naar de Ried en het onderhoud van de brug in de Herenweg over deze opvaart was voor rekening van de eigenaren van die opvaart, dus van Elgersma State.
In 1728 staat de koopman Claas Reyners Mahiu te boek als eigenaar, die het verpachtte aan Hein Claasen.
Toen Johannes Stinstra, griffier in Franeker, in 1830 eigenaar was, waren de grachten en singels rond het stateterrein nog aanwezig. Op een kaart uit die tijd staan op het huiseiland twee kleine gebouwtjes ingetekend, vermoedelijk arbeiderswoningen. In “Een terugblik op Fanekeradeel” is vermeld dat daar rond het jaar 2000 twee woonhuizen staan waarvan het ene daar reeds in 1830 stond. Wanneer deze zijn afgebroken is mij niet bekend, maar anno 2013 was daar niets meer van te bespeuren. Op Google Earth zijn de twee percelen van het stateterrein achter de moderne bebouwing door enkele lichtere banen in het gras nog nèt herkenbaar.

Tegenwoordig (2013) is hier de Fam R. Kleefstra gevestigd met een modern melkveebedrijf.
Bewoners 1511 Taecke Aebes Elgersma
1640 Dominicus van Hottinga
Huidige doeleinden Er is niets van de state terug te vinden.
Opengesteld n.v.t.
Foto's
Bronnen Tekst: Een deel van bovenstaande tekst is met toestemming van auteur P.N. Noomen overgenomen van de website hisgis.nl, tab "kaartlagen", keuze "stinzen fryslan". Die tekst is tevens gepubliceerd in:
"De Stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners", P.N. Noomen, Uitgeverij Verloren, Hilversum 2009
“Een terugblik op Fanekeradeel”, Henk Kreger, Uitg. Kaldadel, Franeker 2001 Foto 1: archief van J. Leemburg