Galeslot bij Hurdegaryp

Ligging Deze State stond bij Hurdegaryp, gemeente Tytsjerksteradiel.

Het Galeslot bij Hardegarijp door J. Stellingwerf (1723)

Ontstaan De familie Galeslot komt al in 1478 voor, maar het is niet zeker of er ooit een stins stond.
Andere benaming Roorda State, Gelaslaet, Gheellesloet, Gaal Slot
Geschiedenis De oudste vermelding van de familie Galeslot betreft Folka Wytiaz toe Gelaslaet, die in het jaar 1478 land onder Tytsjerk verkoopt. Door een belending die vermeld wordt in 1543 weten we dat 'Gheellesloet' ten westen grensde aan 'de pastoerslanden.' De naam is niet afgeleid van slot maar van sloot. Het land grensde aan de sloot die de grens vormde tussen Hurdegaryp en Rijperkerk.
Langs de Oudeweg lag vroeger een stinswier, mogelijk heeft hier een stins gestaan, die de voorganger was van het huis Galesloot. In de 16e eeuw wordt er een nieuwe State gebouwd, die waarschijnlijk bezit was van de familie Rataller. Volgens D.J. van der Meer werden er in Rijperkerk meerdere buitenplaatsen in de 16e eeuw gebouwd en geldt hetzelfde voor Galeslot.
Tussen 1531 en 1543 komen we als eigenaar Jeroen van Rataller tegen, die in die jaren grietman van Tietjeksteradeel is. Hij wordt opgevolgd door Johan van Rataller, die van 1549 tot 1584 grietman is en in 1590 sterft. Diens dochter Genoveva erft Galeslot van hem. Zij trouwt met Wolphert van Lezaen, die haar vader opvolgde als grietman. Zowel Genoveva als Wolphert liggen in Hurdegaryp begraven.

Het laatst genoemde echtpaar had maar één dochter, Ida van Lezaen geheten. Zij trouwde eerst met Sabe Jans Wissema en in 1628 met Johan Watzes Roorda, waarmee Galeslot in de familie Roorda komt en ook de naam Roorda State krijgt.
Na de dood van Ida in 1648 en de dood van Johan in 1657 vererft "de kostelycke zate ende landen, bestaende in een huisinge, schuyre, hovinge, bomen ende plantagie Gaeleslot genoemd" op hun zoon Watze Jans Roorda. Galeslot wordt dan in 1664 vermeld als belangrijke eigenerfde state. Zes jaar later sterft Watze kinderloos.
Vermoedelijk vereft de State dan op Sabe Sabes Wissema, een zoon uit het eerste huwelijk van Ida van Lezaen met Sabe Jans Wissema. Hij is getrouwd met Frau Bockesdr Burmania en ze sterven respectievelijk in 1678 en 1680, waarna de State vererft op hun oudste dochter Ida van Wissema.

Op de kaart van Schotanus uit 1685 komen we de State tegen onder de naam 'Gaal Slot' en vlak erbij wordt een 'Vogel Kooy' (eendenkooi) aangegeven; om het huis zijn de grachten goed te herkennen. In 1688 verkoopt: "Vrou Ida van Wissema weduwe van wijlen de Heere Gellius Wijbrandus van Jongestal in leven gewesen grietman over Hemelumer Oldephart en Noortwolde" wonende binnen Leeuwarden haar "adelijcke sathe" genaamd Galesloot met het gestoelte in de kerk, met de graven en twee boeren zathes "dit alsoo int geheel met de olde Cooij met sijn plantagie". Uit deze beschrijving blijkt dat de eendenkooi niet meer in bedrijf is.
Koopster van deze state is Geiske Freerx weduwe van Paulus Stonebrinck in leven holtcoper binnen Leeuwarden. De koopprijs is 7.250 carolus gulden en nog vijf halve golden ducatonen in specie voor "de vrou vercoperses vijf kinderen tot een vereeringe en vijftigh carolus gulden, die de coperse daer te boven sal moeten betalen aen de notaris Botma {...]" (met dank aan de heer G. Mast).

In 1723 maakt Jacobus Stellingwerf een tekening van Roorda State.
In de 18e eeuw veranderde de State in een boerderij; in de archieven vinden we dat Gielt of Gjolt Claassen Reitsma in 1728 eigenaar is, wat hij dan al een aantal jaren is.
Hij sterft in 1735 en wordt opgevolgd door zijn jongste zoon Gerrit, die dan pas 12 jaar oud is. Hij trouwt in 1742 met Fokje Wilkes en het echtpaar krijgt een groot aantal kinderen. Volgens de archieven is hij in 1769 mederechter van Tietjerksteradeel en te Hardegarijp eigenaar van Galeslot (TIE 68 folio 229 en TIE 069 folio 276). Bij de State hoort een eendenkooi ("Kooijvenne"), waar hij ook eigenaar van is. Fokje sterft in 1783 en Gerrit in 1803 en wordt dan opgevolgd door zijn zoon, Gjolt Gerrits Reitsma. Gjolt of Gjalt trouwt in 1776 met Jeltje Ypes Faber. Hij overleed in 1819 op 76-jarige leeftijd en werd opgevolgd door zijn zoon Gerrit. Deze Gerrit Gjalts Reitsma komen we dan ook in 1832 als eigenaar tegen.
Bewoners 1478 Folka Wytiaz toe Gelaslaet
16e eeuw familie Rataller (waarschijnlijk)
1531 - 1543 Hieronijmus (Jeroen) van Rataller
1549 - 1590 Johan van Rataller
1590 Genoveva van Rataller (dochter), getrouwd met Wolphert van Lezaen
- 1648 Ida van Lezaen (dochter), getrouwd met (2) Johan Watzes Roorda
1648 - 1657 Johan Watzes Roorda (weduwnaar)
1657 - 1670 Watze Jans Roorda (zoon)
1670 - 1688 Ida Sapes van Wissema (nicht), weduwe van Gellius Wijbrandus van Jongestal
1688 Geiske Freerx, weduwe van Paulus Stonebrinck (koop)
voor 1728 - 1735 Gielt Claassen Reitsma
1735 - 1803 Gerrit Gjalts Reitsma (zoon), getrouwd met Fo(e)kje Wilkes
1803 - 1819 Gjolt Gerrits Reitsma (zoon)
1819 - na 1832 Gerrit Gjalts Reitsma (zoon)
Huidige doeleinden De gracht die vroeger rondom Galeslot liep, is bewaard gebleven.
Opengesteld n.v.t.
Foto's
Bronnen Tekst: P.N. Noomen en C.W. Braaksma
P.N. Noomen, De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners, 2009
De website hisgis
P.N. Nomen: hartelijk dank voor alle informatie en het vele onderzoek!! de heer G. Mast