Gralda State te Menaldum

Ligging Deze state stond ten zuiden van het dorp Menaldum, gemeente Menaldumadeel.

Tekening van de state in 1722 door J. Stellingwerf/a>

Ontstaan Wanneer de State gebouwd werd is niet bekend.
Geschiedenis Op de tekening van J. Stellingwerf is een huis te zien van twee bouwlagen met kruiskozijnen en luiken voor de onderzijden van de ramen. Een nogal 15e/16e eeuws beeld. Ook de naam doet denken aan hoge ouderdom. De bekende eigenaren/bewoners dragen allemaal andere (familie)namen. Mogelijk is de naam ontleend aan de oude voornaam Grealt zoals de naam van het naburige Orxma State aan de oudfriese jongensnaam Orck ontleend lijkt te zijn.

Hoe dan ook, in 1580 is het huis in bezit van Tjepcke Gerbranda, die Rooms Katholiek bleef en daarom gedwongen werd in ballingschap te gaan. Hij stierf in het buitenland en zijn weduwe Jesck Popma trouwde met Sybolt van Aylva. Die was ook al geen vriend van de protestanten en bleef hardnekkig Katholiek. Sybolt kwam uit de Witmarsumer Aylva-tak en bleef in ieder geval tot 1598 eigenaar van Gralda State. In 1622 vinden we hier Feye van Aylva, in 1640 jonker Tjepke Eeske Popke van Aylva die er zelf ook woont en in 1652 Barthold van Aylva. In 1700 vermeldt het Floreenkohier als eigenaar de heer J.H. de Wolf en gebruiker is dan Ruird Pijters. Het geheel is dan 85,5 pondemaat groot. Daarna komt de state in handen van de familie Van Cammingha. In 1722 wordt een mevrouw Cammingha vermeld, een dochter van Watze van Cammingha. Ook Rixt van Donia, gehuwd met bovengenoemde Watze van Cammingha, wordt als eigenaresse vermeld. Vanaf 1667 woonde zij op Donia State bij Beetgum.

In 1749 heeft grietenijsecretaris Johan Casparus Schik zijn buiten Oorbijt te Dronrijp verruild voor het veel grotere Gralda State. Dat duurde niet echt lang, want in 1764 woont hier Theodorus Cock. Dat is mogelijk een huurder geweest, want in 1786 vond ik nog “de heren Schik” vermeld als eigenaren.
In 1795 werd de state verkocht en bestond uit huis, hof, tuin, grachten en singels 11,5 pondemaat en 75 pondemaat bouwland. De opbrengst in dit onzekere revolutiejaar was slechts een magere 7.500 Caroligulden. Kort daarna werd ook dit grote huis, dat volgens de “Tegenwoordige Staat” vooral opmerkelijk was door “haare hooge poort”, tegen de vlakte gewerkt om zoveel mogelijk geld te verdienen aan de verkoop van het vrijkomende bouwmateriaal.
Bewoners 1580 Tjepcke Gerbranda
tot 1598 Sybolt van Aylva
1622 Feye van Aylva
1640 Tjepke Eeske Popke van Aylva
1652 Barthold van Aylva
rond 1680 Rixt van Donia
1700 de heer J.H. de Wolf
1722 mevrouw Cammingha
1749 Johan Casparus Schik
1764 Theodorus Cock
1786 “de heren Schik”
Huidige doeleinden Op de plek waar de state heeft gestaan rest niet gewoon niets, maar zelfs minder dan niets… Door het afgraven van de terp ligt het weiland op de plaats waar de state heeft gestaan nu lager dan de omringende landerijen.
Opengesteld n.v.t.
Foto's Foto van het State-terrein en het naastgelegen woonhuis in febr. 1982 De plek waar de state heeft gestaan met het naastgelegen woonhuis Kaartje met de States rond Menaldum
Bronnen Tekst: Jan Leemburg
"Tegenwoordige staat van Friesland" ca. 1775
"Menaldumadeel, 2000 jaar leven in een Friese grietenij” door David Hartsema, 1981
“Skiednis fan Menameradiel” red. O. Santema en dr. Y.N. Ypma, 1972
Afb. 1: “Skiednis fan Menameradiel”, origineel in prentenkabinet Fries Museum
Foto 1 en 2: Jan Leemburg
Afb. 2: Archief J. Leemburg