Gralda State te Schalsum

Ligging De Gralda State stond te Schalsum, behorende tot 1 januari 2018 tot de gemeente Franekeradeel en nu gemeente Waadhoeke.
Andere benaming Great en Lyts Gralda State, Grada
Ontstaan Gralda wordt mogelijk al rond 1422 genoemd.
Geschiedenis In het boek van P.N. Noomen, "De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners", wordt in hoofdstuk 3 over de "Stinzen en politieke macht rond 1422" vermeld dat binnen Franekeradeel de Staten rouleerden voor het leveren van een grietman en dat Groot-Gralda State te Schalsum deze maar eens in de 126 jaar leverde. Naast de grietman rouleerde ook wie één van de acht rechters mocht leveren. Voor Groot-Schalda was dat eens in de 21 jaar.
P.N. Noomen schrijft in zijn boek over het schema voor het leveren van een rechter of grietman: "Het schema zit zo ingewikkeld in elkaar, dat het wel bewust geconstrueerd moet zijn, na veel argumentatie, onderhandelingen en gepuzzel. Al met al lijkt het in zijn complexiteit een precair machtsevenwicht te weerspiegelen - of althans een poging om dat te bereiken". "Wanneer men het geheel probeert te ontleden, dan dringt zich onwillekeurig de gedachte op aan een ouderwets horloge (of aan een planetarium), met zijn systeem van raderen die op verschillende niveau's en snelheden draaien en op bepaalde punten in elkaar grijpen".

In het schema van de te leveren grietman voor Franekeradeel, komen we in Schalsum ook nog de Staten Thinzum, Klein-Gralda, en een 'derde state te Gralda' tegen. De drie Gralda Staten leverden elk ééns in de 126 jaar een grietman, terwijl de State Thinzum deze drie maal in de 126 leverde.
De State Thinzum was eigendom van de familie Thoe Kee. Er worden verschillende rechters genoemd die ze leverden: 1410 'vanwege Sybet', 1418 'Jarich in Kee'en in 1425 mochten ze een grietman leveren en de vermelding luidt dan: 'voor Doede'.

Op 3 juni 1808 wordt er een zathe Grada te Schalsum, groot 96 pondemaat, verhuurd voor ƒ. 501 en 16 stuivers.
Tenslotte noemt A.J. van der Aa, in zijn aardrijkskundig woordenboek der Nederland, dat er bij Schalsum de State Groldama wtond, maar deze wordt verder niet apart genoemd.
Bewoners
Huidige doeleinden Van de State is niets terug te vinden.
Opengesteld n.v.t.
Foto's
Verantwoording Tekst:
C.W. Braaksma Bronnen:
P.N. Noomen, De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners, Uitgever Verloren, 2009, 278 blz.
Dr. G.A. Wumkes, Stads- en Dorpskroniek van Friesland, deel II, 1800-1900