Groot-Lammema State te Minnertsga

Ligging Deze State stond aan de Hoarnestreek nr. 9 te Minnertsga, gemeente Waadhoeke.

Schilderij van Hayo Tuinhout, eigenaar van Groot Lammema State

Ontstaan Het is mij niet bekend wanneer deze State werd gebouwd, maar wordt voor het eerst in 1544 genoemd.
Andere benamingen Groot en Klein Lamsma
Geschiedenis Volgens "Het aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden", deel 7, door A.J. van der Aa, uit de 19e eeuw, stonden er een aantal adellijke stinzen in Minnertsga, waaronder Groot-Lammema. Mijn vermoeden is dat het hier niet om een stins ging maar om een State.
Als vroegste eigenaar van Lammema State komen we in 1544 Jelger Tziercks Lamsma. Door het huwelijk van zijn dochter Pitrick Jelgers Lamsma met Ofcke Haytsma, die vanaf 1603 in Minnertsga woont, komt het goed in die familie. Ofcke sterft tussen 1615 en 1623 en zijn oudste dochter Jelcke Ofckes Haytsma erft het Lammema goed. Jelcke trouwt twee keer, eerst met Jarig Gabbes, die we ook tegen komen als boer op Lambsma, en in de tweede plaats met Hobbe Ales. Uit het eerste huwelijk worden drie kinderen geboren en uit het tweede huwelijk alleen een zoon: Jarich Hobbes Lamsma. Zoals zijn achternaam al aangeeft erft hij Lammema en hij is daar eigenerfde boer tot zijn dood in 1648. Hij trouwde met Sypck Lieuwes en na zijn overlijden koopt zij Groot Lammema uit diens boedel. Sypck hertrouwd rond 1652 met Claes Boyens en uit dit huwelijk worden drie dochters geboren: Neeltie, Siouck en Lysbet.

In 1698 komen we Claes Symens tegen, die vanaf 1698 landbouwer is op Groot en Klein Lammema te Minnertsga (stem 36 en 37). Hij is hier boer van geworden door zijn huwelijk rond 1690 met de hierboven genoemd jongste dochter Lysbeth Clases. Door haar is hij landbouwer geworden op Lammema, doordat zijn vrouw eigenaresse is van Groot Lammema en samen met haar zus ook van Klein Lammema. Ze gaan er in mei 1698 wonen en Claes sterft er in 1702 en zijn weduwe in 1720. Mogelijk stond er bij de twee boerderijen ook nog een State.
In 1720 wordt Groot Lammema eigendom van hun zoon Symon Clases, die zich Lambsma noemt. Hij is ook koopman in Harlingen en trouwt in 1720 met Aafke Tækles Tolsma. Uit de quotisatiekohieren van 1749 wordt hij vermeld als "boer, wel begoedigt" met 6 volwassenen en wordt hij aangeslagen voor 274 florijnen. Dit betekent dat hij een kapitaal moet hebben gehad van ruim f. 100.000,- Met dit enorme bedrag behoort hij tot de 35 hoogstaangeslagenen in de quotisatie van Friesland. Over "de huizinge" wordt vermeld dat het 3 schoorstenen heeft. Na zijn overlijden in 1775 wordt hij begraven in de kerk van Minnertsga.

Symon Clases wordt opgevolgd door zijn zoon Tækle. Hij is net als zijn vader en grootvader eigenerfde landbouwer op Groot Lammema te Minnertsga, maar woont ook enige tijd te Franeker (1774) en is ontvanger-generaal Der Vijfdeelen Zeedijken binnendijks. In 1762 trouwt hij met Dina Jans Huidekoper en het echtpaar krijgt één zoon en twee dochters, waarvan alleen de oudste dochter trouwt. Tækle sterft in 1803 en wordt ook begraven in de kerk van Minnertsga.
De hierboven genoemde oudste dochter is Hendrika Taeckles Lambsma. Zij trouwt na 1693 met de weduwnaar Hayo Wybes Tuinhout. Hij sterft op Groot Lammema in 1811 op 53 jarige leeftijd en Hendrika in 1823. Het echtpaar laat 5 kinderen na.

Volgens de heer H. Tuinhout zou de State rond 1800 zijn afgebroken. En werd er binnen de dichtgeslibde gracht een grote boerderij gebouwd.
Op een tekening uit de jaren 30 van de vorige eeuw zien we een boerderij met een buitenproportioneel groot voorhuis. Helaas is deze boerderij na de oorlog afgebrand. Op deze twekening zien we ook dat de schuur zeer fors van opzet is, maar ook dat het binhús een stuk groter is dan normaal, en dan te bedenken dat in 1876 een flink gedeelte, men zegt de helft, van de voorhuizinge is afgebroken! De namen van sommige vertrekken als de ‘groene kamer’, de ‘secretarie’ en de ‘zaal’ geven wel aan dat we hier niet met een modale huizinge van doen hebben.

Bewoners 1544 Jelger Tziercks Lamsma
- na 1615 Pitrick Jelgers Lamsma (dochter), getrouwd met met Ofcke Haytsma
na 1615 Jelcke Ofckes Haytsma (zoon), getrouwd met (2) Hobbe Ales
- 1648 Jarich Hobbes Lamsma (zoon), getrouwd met Sypck Lieuwes
1648 Sypck Lieuwes (weduwe), hertrouwd met Claes Boyens
- 1720 Lysbet Claeses (dochter), getrouwd met Claes Symens
1720 - 1775 Symon Clases Lambsma (zoon), getrouwd met Aafke Tækles Tolsma
1775 - 1803 Tækle Symons Lambsma (zoon), getrouwd met Dina Jans Huidekoper
1803 - 1823
Huidige doeleinden Er is niets meer terug te vinden van deze State. Op de plaats van de State bevindt zich nu een boerderij Great Lammema met twee natuurstenen hekpijlers bekroond door brullende wapenleeuwen die wapens dragen (18e eeuw).
Opengesteld De boerderij is niet toegankelijk.
Foto's
Verantwoording Tekst:
C.W. Braaksma
Bronnen
A.J. van der Aa, Aaardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, 14 delen, 1837 - 1851 H. Walsweer, It Capellefrijlien fan Minnertsga, In: Genealogysk Jierboek 2001, Fryske Akademie, Ljouwert, blz. 89 - 149
Mr. J.T. Anema, Lambsma, parenteel van Symen Scheltes, In: Genealogysk Jierboek 2010, Fryske Akademie, Ljouwert, blz. 209 - 232