Hibbema State te Oosterbierum

Ligging Hibbema State stond op het perceel van het huidige Haerdawei 21 te Oosterbierum, gemeente Franekeradeel.

Andere benaming Hibbema huus, Hebbema huus
Ontstaan De stins bestond al rond 1400.
Geschiedenis Hibbema in Oosterbierum is de woonplaats van een adellijke familie die in het begin van de 15de eeuw in mannelijke lijn uitstierf, en in vrouwelijke lijn opging in de familie Liauckema. Sinsdien was het een pachtgoed. De oudste vermelding van het huis is uit 1479: Hibbema huus of Hebbema huus.
Wibe Hibbema leefde in het begin van de 15de eeuw. Zijn erfdochter trouwde met Schelte (II) Liauckema van Sexbierum.
Hibbema kwam zo aan de familie Liauckema. Scheltes zoon Schelte (III) liet het in 1479 na aan zijn zoon Wibe Liauckema; Scheltes vrouw Tiets te Nyenhuis fundeerde in haar testament van 1507, te betalen met een rente uit Hebema gued, een gezongen mis op de vrijdagen. Wibe Liauckema was door zijn voornaam als het ware voorbestemd om Hibbema te erven; hij werd ook wel Wibe Hibbema genoemd. 1) Voor 1511 stierf hij echter; het goed kwam uiteindelijk aan zijn broer Epe Liauckema, die in 1529 het bijbehorend zwanenrecht liet registreren. In 1558 kreeg Epes achternicht Luts Liauckema, gehuwd met Sicke Dekema, Hibbema bij boedelscheiding. In 1640 was het eigendom van Homme Camstra, gehuwd met hun achterkleindochter Edwer Juckema.

In 1479 werden bij Hibbema naast het huus nog stee, stins ende state genoemd; in 1546 was er nog sprake van Hibbema state, saete, of die staten ende steed van Hibbema goet en 't huys. Relatief vroeg werd Hibbema een gewone pachtboerderij; door het vroege overlijden van Wibe Liauckema alias Hibbema ging een waarschijnlijk geplande functie als zetel van een neventak van de Liauckema's niet door.2) In het testament van Frans van Dekema uit 1586 wordt naast Hibbema zaete nog het stins althans vervallen genoemd.3) Op het kadastrale minuutplan (omstreeks 1830) vallen nog de gracht aan de noord- en westkant van het erf, en de nabijheid van de Sint-Joriskerk van Oosterbierum op.
Tot zover de heer P.N. Noomen.

In 1698 stond de boerderij op naam van “Grietman Camstra voor ½” en “Houtvester Burmania voor ½”. Het werd gebruikt door Freerck Nannes. Deze “Grietman Camstra” zal Tjalling Homme van Camstra zijn, zoon van Tjalling van Camstra en kleinzoon van de Homme van Camstra die in 1640 eigenaar was. 4) “Houtvester Burmania” moet Frans Eysinga van Burmania zijn geweest, de enige Burmania in die periode die de functie van houtvester bekleedde. Hij was een broer van de tweede echtgenote van Tjalling Homme van Camstra en overleed in 1717.
In 1700 had de boerderij een oppervlake van 100 pondemaat 36,74 ha.waarvoor 30 gulden 23 stuivers en 8 penningen per jaar aan floreenbelasting betaald moest worden.
In 1728 was het voor de helft eigendom van “Grietman Camstra erven”, de andere helft was inmiddels van de Burmania erfgenamen gekocht door Suffridus Westerhuys. 5)
Zoals zoveel states en boerderijen was Hibbema in 1832 eigendom van de erven C.E.E. Collot d’Escury.

1) Zo in het Boek van de swan, onder Oosterbierum.
2) Zie voor een vergelijkbare ontwikkeling: Oldehuis en Nyenhuis in Wynaldum.
3) RAF, familiearchief Van Sminia, inv.nr. 1432, testament Frans van Dekema, Keulen 1586. Met dank aan Onno Hellinga.
4) Zie ook Fetza State te Pietersbierum.
5) Zie over hen *Hottinga State te Pietersbierum. Zij waren eigenaren van ondermeer de states, buitenplaatsen en stadshuizen Westerhuis te Marrum, Oud- en Nieuw Herema te Tzum, Donia en (de voorganger van) Walburga te Sexbierum, Ropta te Wijnaldum, Jelgersma te Firdgum, Hottinga, Fetza en Lieuwma te Pietersbierum, in 1728 de helft van Hibbema te Oosterbierum en het Martenahuis in Franeker.

Bewoners - Wibe Hibbema. Zijn dochter
- Ebel (?) Hibbema trouwde met Schelte (II) Liauckema. Hun zoon
- Schelte (III) Liauckema, getrouwd met Tiets te Nyenhuis, testeerde in 1479. Hun zoon
- Wibe Liauckema alias Hibbema stierf jong, voor 1511. Zijn broer
- Epe Liauckema was eigenaar in 1511 en 1529. Zijn achternicht
- Luts Liauckema, gehuwd met Sicke Dekema, was in 1535 een van Epes erfgenamen en kreeg Hibbema in 1558 bij boedelscheiding. Hun zoon
- Frans van Dekema testeerde in 1586 en stierf in 1592. Zijn dochter
- Barber Fransdr Dekema trouwde met Ruurt van Juckema. Hun dochter
- Edwer Juckema trouwde met Homme Camstra, in 1640 eigenaar van Hibbema, gebruikster was Antje Thomas
- Tjalling van Camstra
- Tjalling Homme van Camstra voor ½ en Frans Eysinga van Burmania voor ½, gebruiker Freerck Nannes in 1698
- “Grietman Camstra erven” en Suffridus Westerhuys ieder voor de helft in 1728 eigenaar, Hendrik Jaspers gebruiker
- Carel Emilius Els baron Collot d’Escury; zijn erfgenamen in 1832 eig.
20e eeuw
- Jan Hilbrands Bruinsma
- G. Westra
- Melle Houtsma
- Bote Houtsma
- Fam. J.S. Visser
Huidige doeleinden Op het voormalige state-terrein staat een woonhuis.
Opengesteld n.v.t.
Foto's
Bronnen Tekst: Een deel van bovenstaande tekst is met toestemming van auteur P.N. Noomen overgenomen van de website www.hisgis.nl, tab "kaartlagen", keuze "Stinzen fryslan". Die tekst is tevens gepubliceerd in:
"De Stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners", P.N. Noomen, Uitgeverij Verloren, Hilversum 2009
“De boerepleatsen en gerniershuzen út it âlde Barradiel”, K. Swart en G. Vogel, 1996
www.hisgis.nl
Website van Simon Wiersma