Ligging De Holdinga S(t)ate stond bij Aalsum, gemeente Dongeradeel.

Gezicht op Aalsum begin 19e eeuw met geheel links de sate Holdinga

Ontstaan Het is niet zeker of hier een stins heeft gestaan.
Geschiedenis Te Aalsum bestonden één of meer oude adellijke machtsposities. De exacte eigendomsgeschiedenis in de 15de eeuw onttrekt zich aan onze waarneming. Interessant is dat zowel Wilcke van Holdinga (1586) als Josias Rispens (midden van de 17de eeuw) pogingen deden de verschillende Aalsumer hoofdelingen in genealogische schema's een plaats te geven.

Take Aylsama
Hertog Albrecht van Beyeren beleende in 1399 Taike Ailsum met de ambachtsheerlijkheid en het dagelijkse gerecht van Aalsum. In dezelfde tijd leverde hij - als Taka Aylsama - ook herhaaldelijk ossen aan het Hollandse leger in Friesland.

Broder to Aylsum
In 1422 ondertekende Broder tho Aylsum als een der Vetkoper hoofdelingen het verbond tussen vele Friese hoofdelingen en Focke Ukena. Met Take had hij zijn Vetkoperse partijkeuze gemeen en evenals Take werd ook hij soms met de toenaam Aalsema (Alisma) aangeduid. Bij het opstellen van het testament van Ducko Onnama te Dantumawoude in 1423 was hij een van de getuigen. In 1439 was er sprake van goederen afkomstig van Broer Aeylsem, die inmiddels aan Ritske Jelmera van Ameland behoorden.
Waar de stins of stinzen van Take en Broder stonden, is niet bekend. In de genealogische literatuur van de 16de en 17de eeuw worden afwijkende lijnen getrokken naar later adellijk bezit te Aalsum. Er wordt daarbij verband gelegd met de goederen van de Mockema's en de Holdinga's.

Holdinga-sate, vermoedelijk de sate op't Hoogh (Aalsum FC2, SC2)
Deze sate is opgenomen omdat hij in de 16de eeuw met Broder te Aalsum (en indirect met een Take) in verband werd gebracht. Deze traditie is het eerst vast te stellen bij Wilcke van Holdinga. Deze geleerde edelman gaf Upcke van Burmania een in 1586 opgestelde stamboom van de afstamming van de Holdinga's via de Meckema's van Broder te Aalsum. Een oomzegster van (een) Taco, zelf zoon van een Sibod van Sibada en Bauck Scheltema, zou met Broder Tiaerda zijn getrouwd en met hem te Aalsum hebben gewoond. Holdinga lijkt hiermee een continuïteit te suggereren tussen de positie van deze Taco, wiens nageslacht niet wordt uitgewerkt, en die van Broder te Aalsum.
Een dochter van Broder zou Tiemck Meckema zijn geweest, getrouwd met Gabbe Holdinga, die als stamvader van de Holdinga's geldt. Het testament van Tiemck uit 1472 is bewaard. Daaruit blijkt inderdaad een hechte band met Aalsum: de pastoor en vier boeren uit dat dorp waren getuigen en bovendien gaf Tiemck de kerk en een prebende te Aalsum grond en renten. In 1511 bezat Wilke Holdingen - de kleinzoon van Tiemck en Gabbe - een sate van 36 pondemaat, aangeslagen voor 12 floreen. Vanwege deze grootte betrof het misschien de sate op't Hoogh of de Zwaneplaats ten zuiden van het dorp (FC2).
Bewoners 1399 Taike Ailsum (?)
1422 Broder tho Aylsum (?)
rond 1450 Tiemck Meckema getrouwd met Gabbe Holdinga (?)
1511 Wilke Holdingen (?)
1640 Ritske Sappema
1698 jonker Ernst Mockema van Harinxma thoe Slooten
1728 jonker Sicco van Goslinga
Huidige doeleinden Van de S(t)ate is niets meer terug te vinden, het terrein is nu weiland.
Opengesteld n.v.t.
Foto's
Bronnen Tekst: Jan Leemburg
P.N. Noomen, De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners, 2009
De website hisgis
Afb. 1: “De monumenten van geschiedenis en kunst…”, naar een gekleurde pentekening in het Museum Admiraliteitshuis te Dokkum