Jelmersmastins te Dongjum

Ligging De stinsstond in de buurtschap Bootwerd ten zuiden van Dongjum, gemeente Franekeradeel.

Ontstaan De stins werd waarschijnlijk rond het jaar 1300 gebouwd en werd reeds in 1410 de oude stins genoemd.
Geschiedenis De terpbuurschap Bootwerd met de rechtvoerende staten Bootwerd, Jelmersma en Lyomawrdstera lag ten zuiden van Dongjum aan de weg naar Franeker.
De ligging van de stins van Jelmersma is onzeker. De oudste vermelding van deze stins dateert van 1410. Hij wordt dan vermeld als dae alda stinse, hieten Jelmersma; in 1429 en 1433 aangeduid als Jelmera staeten, der ma hat alda stins, en als Jelmera dat alde stins.
Vanwege deze stins was in 1410 Tjalling Rodmersma rechter. Deze woonde zelf in het naburige Kitzelum (zie aldaar).
In 1429 voerde Tjaerd Jonga het recht voor deze stins; zes jaar eerder deed hij dat ook voor Lyomawrdstra state in Bootwerd. Of hij zelf ook in Bootwerd woonde, is niet bekend. Goed mogelijk is dat echter wel, omdat de andere keren dat hij als rechter optreedt dit steeds is vanwege staten in de directe omgeving.1) In 1420 en 1422 wordt hij genoemd onder de Schieringer hoofdelingen in Franekeradeel die een verdrag met de Oostfriese hoofdelingen Ocko tom Brok en Focko Ukena sloten.

Jelmersma state en stins wordt na 1433 niet meer genoemd. Wel wordt Bootwerd later weer genoemd; onbekend is met welke van de drie staten uit de rechtsomgang het dan identiek is. In 1511, 1514, 1543 en 1640 is deze zaete te Doengium, hietende Boetwert (FC2) eigendom van verschillende fondsen van de kerk van Franeker. In het midden van de 17de eeuw werd door Johan van Goslinga, van 1662 tot 1688 grietman van Franekeradeel, waarschijnlijk deels op land van deze sate, het slot Goslingastate gesticht. Omdat deze state (FC1) van na 1640 dateert, had hij geen stemrecht.

1) Witsens ten noordwesten van Franeker (1424), Getswerd (1426) ten westnoordwesten en Lankum (1428) ten westen van Franeker. Zie voor hem ook: Noomen, Stinzen, hoofdstuk 3.

Bewoners Er zijn mij geen namen van bewoners bekend.
Huidige doeleinden Er is niets van de stins terug te vinden, omdat de exacte lokalisatie onbekend is.
Opengesteld n.v.t.
Foto's Er zijn geen afbeeldingen van deze stins en state bekend.
Bronnen Tekst: Een deel van bovenstaande tekst is met toestemming van auteur P.N. Noomen overgenomen van de website www.hisgis.nl, tab "kaartlagen", keuze "stinzen fryslan". Die tekst is tevens gepubliceerd in:
"De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners", P.N. Noomen, Uitgeverij Verloren, Hilversum 2009.