Jeltinga State te Buitenpost

Ligging Deze Stins/State stond in Buitenpost, gemeente Achtkarspelen, in de westelijke hoek van de Voorstraat en de Jeltcamalaan (nu Stationsstraat).

Kaartje met de States in Buitenpost 1718

Ontstaan Er wordt niet expliciet over een stins gesproken. In 1504 sterft Benne van Ielcama, die aangeduid werd als "heerschap".
Andere benaming Jeltcama
Geschiedenis De Jeltcama's of Jeltinga's van Buitenpost worden al in het begin van de 16e eeuw als "heerschappen" aangeduid. Een verdedigbare stins wordt niet genoemd. De 'herschap Benne van Ielcama' sterft in 1504. Hij trouwt met Rins van Umpteda of Oentzema uit Westergeest. Zij liggen in de kerk van Buitenpost begraven, waar later ook hun zoon Buwe van Ieltcama, gestorven in 1544 en gehuwd met Frouck Siccama uit Augustinusga, later begraven werd.
In een volgende generatie worden ondermeer huwelijken gesloten met leden van de families Allema van Oudwoude en Oenema thoe Buwalda van Tjerkwerd, dus vergelijkbare families op de grens van adel en eigenerfden. Latere generaties trouwen met families uit de adel en de regentenstand, zoals Wynia, Aysma, Sminia, Van Nysten, Van Scheltinga, Van Sytzama, Van Velsen en Van Wyckel.

De door Buwe zelf gebruikte sate te Buitenpost is in 1511 70 pondematen groot, na Herbranda het grootste bedrijf. Het ligt dan in dezelfde kavel als de kerk, ten noorden van de weg. In 1640 is Jeltinga state eigendom van Fecke Jeltinga, in 1698 en 1700 van Margrieta van Mejontsma.
In 1718 wordt het als adellijk huis binnen singels afgebeeld, volgens het kadaster van 1832 is het terrein dan in gebruik als moestuin en valt het op door zijn omgrachting. In dat jaar is het terrein eigendom van Titia van Haersma die ook eigenaresse was van "huis en erf" aan de zuidkant van de Voorstraat, nu bekend als "Nijenstein".
Bewoners tot 1504 Benne van Ielcama
1504 - 1544 Buwe van Ieltcama
1640 Fecke Jeltinga
1700 Margrieta van Mejontsma
1832 Titia van Haersma
Huidige doeleinden Van de State is niets meer terug te vinden.
Opengesteld n.v.t.
Foto's Kaartje met de States in Buitenpost 1844 Bebouwing op het terrein aan Voorstraat en Schoolstraat juli 2015
Bronnen Tekst: P.N. Noomen
P.N. Noomen, De stinzen in middeleeuws Friesland en hun bewoners, 2009
De website hisgis, kaartlaag "stinzen fryslan"
Afb. 1 Hisgis, kaartlaag "atlassen fryslan", kaart Schotanus
Afb. 2 W. Eekhoff, "Nieuwe Atlas Provincie Friesland"
Foto 1 J. Leemburg