Jongemahuis te Bolsward

Ligging Dit huis stond in Bolsward.

Tekening van het huis door Bulthuis uit eind 18e eeuw

Andere benaming Het Hooghuis
Ontstaan Het is mij niet bekend wanneer dit huis gebouwd werd. Het stamt wel uit de Middeleeuwen.
Geschiedenis In Bolward was de familie Jongema, die zich ook wel Juwinga noemden, de regerende familie. In 1479 sterft Tjaerd Juwinga, wiens zoon Goslick nog te jong is om de macht over te nemen. Een neef van hem, Juw geheten, wordt dan aangesteld als regent van de stad. Juw is Vetkoper en samen met zijn broer Tjerck van Walta, is hij Sneek vijandig gezind, waardoor er regelmatig schermutselingen plaatsvinden.
In 1484 grijpt Bocke van Harinxma van Sneek in en herstelt Goslick in zijn macht. Hierbij werd de Walta State te Tjerkwerd verwoest. Korte tijd daarna lukte het Juw echter om de macht weer terug te veroveren. Vervolgens gaat Goslick met een aantal andere Schieringers naar Duitsland, om hertog Albrecht van Saksen over te halen de regering van Friesland op zich te nemen. Hertog Albrecht gaat op dit verzoek in en na zijn komst in Friesland, wordt Goslick grietman van Wonseradeel en herkreeg hij de macht in Bolsward.

In 1513 wordt het Jongemahuis verwoest in de strijd tussen Gelderse en Saksische troepen. De dochter van Goslick, Sijts van Jongema, trouwt later met Johan van Herema, de zoon van Tjerck van Walta, waaruit blijkt dat de vijandschap van de vaders niet overging op de kinderen. Johan van Herema werd ook grietman van Wonseradeel en de familie heeft het bovengenoemde huis bewoond.

In "De Tegenwoordige Staat van Friesland" uit 1788 staat vermeld: "Onder de gebouwen der stad munt inzonderheid uit het huis van Jongerma, oudtijds Juwinga en thans het Hooghuis genaamd, staande aan 't einde van de Kerkstraat".
Het is niet bekend in hoeverre het Jongemahuis in 1513 verwoest werd, maar aan de hand van enkele bewaard gebleven tekeningen uit het einde van de achttiende eeuw, kunnen we vaststellen, dat het huis daarna hersteld is. De voorgevel heeft namelijk een bouwstijl, die kenmerkend is voor eind vijftiende eeuw. Jammer genoeg kunnen we aan de hand van die tekeningen geen volledig beeld krijgen van hoe het Jongemahuis er uit gezien heeft. Naast het hoofdgebouw, dat terecht de naam Hooghuis kreeg, zullen nog enkele bijgebouwen gestaan hebben.

Er is een kleurtekening bewaard gebleven van Sjoerd Bonga uit de 19e eeuw, die hij waarschijnlijk kort voor de afbraak gemaakt zal hebben. We zien hierop, dat de oostelijke zuidzijde van het gebouw voorzien is van kruiskozijnen en halve (klooster)kozijnen. Aan de rechterzijde stond een uitbouw over de gehele hoogte van het gebouw, maar met een lagere aankapping en een trapgeveltje. Meestal is zo'n oud en hoog gedeelte het restant van een traptoren, maar gezien de indeling van de vensters, is daar in dit geval geen sprake van.
Het hoofdgebouw was een zaalstins met een rechthoekige plattegrond en bestond uit een souterrain met een poortachtige ingang. Het had twee volledige verdiepingen met een zolder en werd gedekt door een zadeldak en had een geveltop met grote trappen. Het gebouw was drie ramen breed, waarbij de middelste een schijnvenster was. Het huis werd in 1839 gesloopt.
Bewoners familie Jongema
- 1479 Tjaerd Juwinga of Jongema
1479 Goslick van Jongema, minderjarig
1479 - 1484 Juw Jongema, regent
Sijts van Jongema, getrouwd met Johan van Herema
Huidige doeleinden Van het huis is niets meer terug te vinden.
Opengesteld n.v.t.
Foto's Tekening van het huis door Sjoerd Bonga van voor 1837
Bronnen Tekst: Stinsen en States, adellijk wonen in Friesland, 1992
Afb. 1 en 2: Stinsen en States, adellijk wonen in Friesland, 1992