Juwsmastins te Rinsumageest

Ligging Deze State stond ten zuidoosten van de kerk van Rinsumageest, gemeente Dantumadeel.
Een andere bron zegt ten westen van de kerk.

Kaartje van de States rond Rinsumageest rond 1820

Ontstaan De oudste vermelding de Stins is mij niet bekend.
Geschiedenis In de eerste helft van de 15e eeuw woonde hier Bauke Juwsma. Bauke had drie zoons, Garolt, Wopke en Gaycke. Van deze drie zoons was het Wopke die rond het midden van die eeuw op de stins woonde.
In de vetes van die tijd had Wopke het vaak en bloedig aan de stok met zijn buurman Worp Tjaarda.

Die laatste was de nabijheid van de toen machtige Juwsma’s een doorn in het oog. Tjaerde wilde dan ook graag het bezit van de Juwsma’s hebben, maar de stins was veel te sterk om te belegeren en in te nemen. Daarom zocht hij naar een andere mogelijkheid. In 1465 had hij Lieuwe Jellinga uit de Dokkumer hoek en zijn volk gerekruteerd. Die legden zich in hinderlaag bij de stins en toen Wopke Juwsma op zeker moment de stins uit kwam, werd hem door de bende van Jellinga de weg terug afgesneden. Wopke probeerde te vluchten maar werd afgeslacht. Het jaar daarna, in 1466, werd Wopke’s zoon Popke vermoord door de knechten van Worp Tjaarda.
Bij gebrek aan een nog levende broer vererfde de state op een zuster van Popke, Wyts Juwsma. Deze was getrouwd met Juw Harinxma thoe Sneek. Misschien om te voorkomen dat Juwsma State in handen van de Tjaerda’s zou vallen, maar waarschijnlijker om het goed zelf in handen te krijgen, werd het huis bezet door haar oom Garolt. Wyts en Juw hadden uitgestrekte bezittingen in en rond Sneek en vonden het waarschijnlijk niet zinvol om in die roerige tijden een state zo ver van hun woonplaats te hebben en daar tegen hoge kosten een voldoende aantal vechtersbazen te legeren om de Tjaerda’s af te weren. Zij verkochten de state daarom aan haar andere oom Gaycke. Die verkocht de sterkte in 1484 aan zijn vriend Wilco Ringia, die door de Leeuwarders van zijn state te Stiens was verdreven.

De Leeuwarders lieten Ringia echter ook in Rinsumageest niet met rust. Omdat de state veel te sterk was om te veroveren kochten ze de poortwachters om, die de poort voor hen openden. Alles werd verwoest behalve de toren en de poort. In dat overblijfsel legerden zich de Leeuwarders, die zich daarna in de omgeving bezondigden aan plundering en afpersing. Buurman Syds van Bottinga, een schoonzoon van Worp van Tjaerda, had daar al gauw genoeg van en bond vanuit Tjaerda State de strijd tegen hen aan. Met succes. De Leeuwarders moesten uiteindelijk capituleren en nu werden ook poort en toren met de grond gelijk gemaakt. Daarmee is de Juwsmastins voorgoed verdwenen.

Op de plaats waar de stins gestaan heeft, zijn verschillende vondsten gedaan door de bewoners van de hier gebouwde patrimonium woningen. Tijdens het bouwrijp maken van de grond is door een werknemer uit Akkerwoude een muntvondst gedaan, die waarschijnlijk aan de familie Juwsma toebehoord heeft.
Bewoners Wopke Juwsma 1466 Popke Juwsma 1466 Wyts Juwsma en Juw Harinxma 1466 - 1484 Gaycke Juwsma 1484 - ? Wilco Ringia
Huidige doeleinden Er is niets van deze stins terug te vinden.
Op deze plaats bevinden zich nu woningen.
Opengesteld n.v.t.
Foto's
Bronnen Tekst: Jan Leemburg
Aantekeningen in archief J. Leemburg
Archief van Henk Talma
Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992
"De historie gaat door het eigen dorp" van A. Algra (ca. 1957)
Afb. 1: Jan Kooistra