Lycama State te Makkum

Ligging Deze State stond tegenover de huidige gereformeerde kerk aan de Buren in Makkum, gemeente Wûnseradiel.
Andere benamingen Liauwkama, Lieuwkema
Ontstaan Een stins op de plaats van deze State komen we voor het eerst in 1420 tegen.
Geschiedenis In 1420 is er sprake van een stins te Makkum. In dat jaar bezette Jan van Beieren “de buren ende een stins te Maccum”. Met deze stins wordt naar alle waarschijnlijkheid de latere Lycamastate bedoeld.
In 1546 komen we in de archieven de familie Lycama tegen, die eigenaar was van deze state te Makkum. Rond 1600 woont Reyn van Liauckama samen met zijn vrouw Jel Reynsdochter van Hoytema op de State. Zij hebben in elk geval 2 zoons Gatze en Tiete van Liauckama. Mogelijk had dicht echtpaar nog meer kinderen, maar dat is mij (S. Halma) niet bekend. Reyn van Liauckama sterft in 1608, zijn vrouw Jel Reynsdochter van Hoytema in 1620 en Gatze en Tiete respectievelijk in 1647 en 1629.
Uit 1647 is een inventaris bewaard gebleven, waarin de State als volgt wordt beschreven: "voorhuijs met bergh en buitenhuijs Lyuckema staten gelegen tusschen de kerck en Statumabueren met hovinge en plantingie, heminge ende stede”. Met stede wordt wellicht een straat bedoeld? Of een muur rondom het complex?

In 1817 wordt de state als volgt beschreven: “vruchtbare welgelegen zathe, land met deszelfs huizinghe, schuren en heem, bomen, plantage, 54 pondemaat greidland”. In 1843 wordt de state gesloopt en verrijst er een boerderij, die op haar beurt in 1960 moet wijken voor een bungalow.
Als State heeft Lycama nooit adellijke allure gehad. Uit zowel de beschrijving van de state uit 1647, als die uit 1817 blijkt dat het hier echt gaat om een boerenbedrijf. Voor 1600 echter, zag het er anders uit. Toen speelde de stins, die daar toen stond, een belangrijke rol in de verdediging van Makkum en haar sluizen tegen indringers.

De heer B. Kamstra heeft enige jaren geleden een aantal artikelen in de Bolswarder Courant gewijd aan de Lycamastate. Hij benadrukte daarin de militaire functie van de state en dacht zelfs dat het complex omwalt was en versterkt. Zeker in de vijftiende en zestiende eeuw heeft de state een militaire functie gehad. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat Jan van Beieren in 1420 de stins daarvoor gebruikte. Deze stins moet wel de voorganger zijn geweest van de Lycamastate, omdat deze plek het meest strategisch lag, tussen het dorp Makkum en de zuidelijker gelegen sluizen. Misschien was er zelfs toen een sluis iets noordelijk van de Lycamastate, daar waar de Melkvaart in de Zuiderzee uitkwam.
Rond de Lycamastate heeft zich veel afgespeeld. Vaak zullen de Makkumers hun toevlucht daar hebben gezocht. Bijvoorbeeld omdat vreemde legers Friesland waren binnengevallen en moordend en plunderend rondtrokken.

De Haytsma’s zullen van oorsprong een gewone boerenfamilie zijn geweest die door ‘goed te boeren’ geld, grond en macht bij elkaar hadden vergaard. Daardoor konden ze een stenen huis bouwen, dat later uitgroeide tot een state. Het uiterlijk van de state, afgebeeld op een tekening uit 1723, geeft slechts zijn zeventiende eeuwse gedaante weer. Van een verdedigbaar steenhuis is geen sprake.
Bewoners 1546 familie Lycama
ca 1600 - 1608 Reyn van Liauckama
1608 - 1647 Gatze van Liauckama
1608 - 1629 Tiete van Liauckama
Huidige doeleinden Op de plaats van deze State bevindt zich nu een villa uit 1960.
Opengesteld Deze villa is niet toegankelijk.
Foto's
Bronnen Tekst: Sjoerd Halma