Sminia State te Wommels

Ligging	Deze State stond op de terp van Wommels, gemeente Littenseradeel.
Ontstaan	De State stamt van kort na 1706.
Geschiedenis	Op de terp van Wommels werd deze State niet lang na 1706 gebouwd. In die tijd was Idzert van Sminia grietman van Hennaarderadeel geworden. Achter de state lag een bos, omringd door grachten. Een gedeelte hiervan is nog bewaard gebleven. Na het uitsterven van de familie Sminia, vererfde het huis op de familie Eysinga, die van deze familie afstamde. De State werd uiteindelijk in 1872 afgebroken. De zoon van Jkvr. Clara Tjallinga Aedonia van Eysinga, Willem Wiardus Hopperus Buma, werd in 1898 burgemeester van Hennaarderadeel en liet in een deel van de tuin een nieuw landhuis bouwen. Slechts gedurende 8 jaar bleef hij burgemeester, omdat hij het niet vinden kon met z'n gemeente. In 1906 werd het huis afgebroken en exact weer zo opgebouwd in Haarlem, onder de naam Oldehove. Dit huis is in 1969 afgebrand. Aan de hand van de afbeeldingen en kaartmateriaal valt niet op te maken of de State omgracht was. Het vermoeden bestaat, dat slechts een bomenzoom de State van de openbare weg scheidde. Deze situatie komen we in Friesland nauwelijks tegen. De State was een vrij eenvoudig gebouw met twee lagere zijvleugels. In het hoofdgebouw bevond zich de toegangspartij, met links en rechts ervan 3 ramen. Het gebouw bestond slechts uit één bouwlaag en had een zadeldak tussen trapgevels. De 2 zijvleugels werden gedekt door schilddaken en diende de linker vleugel vermoedelijk als koetshuis of stal. In 1704 is de State vervangen door een nog eenvoudiger huis, dat nagenoeg dezelfde opbouw behield. Aan de achterzijde van het nieuwe huis werd een uitgestrekte vleugel toegevoegd. Dit is bekend van een kaart met plattegrond van de State en een fraaie neerslag van het uitgestrekte tuingebied achter de State, die op het gemeentehuis van Littenseradeel in Wommels bewaard wordt.
Bewoners	na 1706 Idzert van Sminia - 1872 familie Eysinga 1898 - 1906 Willem Wiardus Hopperus Buma
Huidige doeleinden	Een gedeelte van het bos achter de State is bewaard gebleven. Mij is niet bekend of de terp nog zichtbaar is.
Opengesteld	n.v.t.
Foto's
Bronnen	Tekst: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992 Afb. 1 en Foto 1: Stinsen en States, Adellijk wonen in Friesland, 1992