Stedehouders te Dronrijp

Ligging De State Stedehouders stond zuidoostelijk van het dorpje Schingen en noordwestelijk van Dronrijp, aan de Strjitwei nr. 7, in de gemeente Menaldumadeel.
Ontstaan Wanneer de state Stedehouders is gebouwd en afgebroken is niet bekend.
Geschiedenis Volgens de prekadastrale atlas van Menaldumadeel is het goed in 1640 in bezit van Epo van Aylva. Als gebruiker wordt Douwe Watzes vermeld, wat er op duidt dat het toen al een (grote) boerderij was. Epo was in 1634 te Vrouwenparochie getrouwd met Ansk van Grovestins. Hij is dan grietman van Het Bildt.
Op 26 april 1682 koopt Johannes Pieters de Stedehouder State van “Vrouwe Lucia van Aylva”, groot 88 pondemaat voor 42 goudgulden en 13 stuivers per pondemaat. In 1700 is het nog eigendom van Joannes Pijters, maar wordt gebruikt door zijn zoon Dirk Joannes. De boerderij was 88 pondemaat groot en er moest 25 gulden en 7 stuivers floreenbelasting over betaald worden. Het geheel had “Gravinne Carlson ten Oosten, trekweg ten zuiden, hr. van der Waijen ten westen en hr. Tjepke van Eminga ten Noorden”. In september 1703 schrijft Roucoma in zijn kroniek van Dronrijp: “nu is blinde Johannes Pijters mede gesturven op steehoudersplaats”. Johannes was dus bij de kinderen op de state/boerderij blijven wonen.

Op 14 januari 1710 koopt Dirk Johannes de “gerechte helfte” van Stedehouder State van zijn zuster Jeltje Johannes voor een bedrag van 4.525 Caroliguldens. (Een Carolusgulden had een waarde van 20 stuivers, een goudgulden was 28 stuivers waard.)
Na hem (in 1748) zijn zijn kinderen gezamenlijk eigenaren en in 1758 worden zijn zoons Schelte en Auke Dirks vermeld als bezitters en gebruikers van de state, ieder voor de helft. Daarna, in 1778 en 1788 worden Schelte Dirks weduwe en Auke Dirks vermeld, beide voor de helft. In 1798 worden Johannes Scheltes en Dirk Scheltes erven als eigenaren vermeld. De namen van de overleden broers worden in dat jaar echter doorgehaald en vervangen door de namen van de erven zelf. Dat blijken de drie kinderen van Dirk te zijn, want er staat aangetekend: “F. van Loon nom ux, Schelte Dirks en Pieter Dirks”.

Na het overlijden van Dirk Scheltes rond 1783 heeft zijn moeder het roer blijkbaar overgenomen. Dirk’s weduwe Sybrich Jelkes trouwt in 1790 met buurman Jetze Jacobs, die boer is op Wobbema State onder Schingen. Als de dochter van Dirk en Sybrich, Hiske Dirks Stedehouder, in 1795 trouwt met Folkert van Loon gebeurt dat in de kerk van Schingen en wordt het feest gehouden op de boerderij waar moeder de scepter zwaait: Wobbema State… twee dagen en twee nachten lang!
Volgens de heer Rienk Wassenaar is de huidige boerderij Stedehouders gebouwd omstreeks 1780. Daarbij is afbraakmateriaal van de state hergebruikt, want bij het verwijderen van de stalvloer in 1995 kwamen bakstenen aan het licht van een groot formaat, zogenoemde "Rooswinkels". Deze Rooswinkels zijn kleiner dan kloostermoppen, maar een stuk groter dan het huidige "Waalformaat" van 5x10x20 cm.
In 1832 had Stedehouders nog een eigen opvaart vanuit het zuiden vanaf de Franeker vaart. Een andere opvaart liep tot twee percelen land vanaf de boerderij vanuit het zuidoosten. In 1818 zijn Saakje en Idske Tjepkema eigenaressen en Tiete Westerveld gebruiker. In de volgende 10 jaar verkopen ze de boerderij of komen ze te overlijden. In ieder geval is Sake Martens Tjepkema, landbouwer, in 1828 eigenaar en gebruiker, samen met zijn vrouw Sjeuke Jacobs Pekel. Zij zijn ook eigenaren van Wobbema State dat afkomstig blijkt te zijn van Sjeuke. Waarschijnlijk was zij een zuster van Jetze Jacobs, die overleed voordat Napoleon iedereen verplichtte een familienaam aan te nemen. In 1858 is het nog steeds in eigendom en gebruik bij Sake Tjepkema, is het geheel nog steeds 88 pondemaat en is tenslotte de te betalen floreenbelasting nog steeds 25 gulden en 7 stuivers... hetzelfde als in 1700. Meer dan 150 jaar lang hetzelfde tarief!

In 1995 kochten Pieter Houtsma en Anna Wassenaar de boerderij van haar ouders. Met behoud van het karakter van de boerderij bouwden zij achter in de schuur een ruime, luxe woning. Rienk Wassenaar en Aaltje Hannema bleven wonen in “de foarein”.
Bewoners 1640 Epo van Aylva
tot 1682 Lucia van Aylva
1682 - 1703 Joannes Pijters
1703 – 1710 Durk en Jeltje Johannes
vanaf 1710 Durk Johannes
1748 Schelte en Auke Dirks
1798 Anna, Schelte en Pieter Dirks
1818 Saakje en Idske Tjepkema
1828-1858 Sake Martens Tjepkema
Daniël de Hoop
familie Bennema
Lammert Gerrits Dijkstra
1954-1995 Rienk Wassenaar en Aaltje Hannema (bleven er wonen)
sinds 1995 Pieter Houtsma en Anna Wassenaar
Huidige doeleinden Op de plaats van de vroegere State staat al heel lang een boerderij.
Opengesteld De boerderij is privé-bezit en niet vrij toegankelijk.
Foto's
Bronnen Tekst: J. Leemburg
Kadastrale en Prekadastrale atlas van Fryslân, diel 13, Menameradiel
Mondelinge informatie van Rienk Wassenaar
Aantekeningen uit archief van J. Leemburg
Info ontvangen van Sibbele Postma