| Ligging |
De Unia State is te vinden aan de Rengersweg in Oenkerk, gemeente Tietsjerksteradeel. |
| Ontstaan | Het is mij niet bekend wanneer de state gesticht is. |
| Geschiedenis |
Sommige historici beweren dat de naam Oenkerk, of Oeniatzercke zoals men het in de
Middeleeuwen schreef, van dit geslacht is afgeleid. Dat zou betekenen dat de
familie Unia al in de vroege middeleeuwen uitgestrekte bezittingen had in en rond
dit dorp en dus vrij zeker ook een bijpassende stins. De eerste vermelding van de State komen we tegen in de tweede helft van de zeventiende eeuw, als Jhr. Douwe Carel van Unia (spreek uit Oenia), gehuwd met Luts Sippedr. van Aylva (spreek uit als Aaloea), eigenaar van het goed is. Hij was een zoon van Julius Mockema van Unia en Ida van Aylva te Jelsum. Van 1669 tot 1686 was Douwe grietman van Tytsjerksteradiel. Als Douwe Carel in 1686 sterft, erft zijn zoon Jhr. Julius van Unia, die getrouwd is met Helena Maria van Aylva, de Unia State. Hij was luitenant-kolonel in het leger en woonde met Helena in hoofzaak op Holdinga State te Anjum, waar hij op 10 januari 1731 overleed. Vervolgens komen we bijna 100 jaar later de State weer tegen in de archieven en dan blijkt rond 1820 de state bewoond te zijn door een zekere weduwe Swalue, een telg uit een rijke Leeuwarder familie waaruit veel advocaten, predikanten, burgemeesters enz. zijn voortgekomen. Tussen 1820 en 1840 is de genees-, heel- en vroedmeester L. van Weeteringen, die te Noordwolde woont, eigenaar geworden van Unia State. In het laatst genoemde jaar besluit hij de State te verkopen aan mevrouw E.A.S. barones thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg, douarrière van Jhr. Rienck van Burmania, voor de prijs van 2.200 gulden. Dit is de zelfde barones die vanaf 1815 op Stania State heeft gewoond. Waarschijnlijk wilde zij wat kleiner gaan wonen. Mogelijk heeft ze Unia State eerst laten opknappen, want pas drie jaar later verkoopt ze het naastgelegen Stania State aan Theodorus Looxma. Op 14 augustus 1852 koopt Simeon Petrus baron van Heemstra, Kamerheer des Konings en gehuwd met Sophia Adriana Fabricius de state met alles wat daarbij hoort. Hij is de laatste adellijke eigenaar, want in 1860 wordt de State gekocht door Dr. S.H. Kijlstra, die arts is. Hij koopt het huis voor 4.500 gulden. Dat lijkt voor ons een klein bedrag, maar omgerekend naar de huidige tijd zou dat ruim 2 miljoen euro zijn. Vanaf 1860 wordt in Unia State een huisartsen praktijk gestart. In 1910 neemt een zoon van Kijlstra, zelf ook arts, de praktijk en het huis van zijn vader over. In 1930 koopt de heer J.H. Buis (arts) de state en praktijk van dokter Kijlstra jr; gevolgd in 1943 door J.P.S. Wijthoff. Weer later woont E.P.P. Wijthoff (sinds 1975), zoon van J.P.S. Wijthoff en ook arts, op Unia State. In 1990 wordt de State weer particulier bewoond door de aankoop van de State door de heer F. van der Bij, die stedenbouwkundige is. Na 14 jaar verkoopt hij de State aan de familie Hagoort, die State in 2005 substantieel heeft gerenoveerd. Nu woont er in het huis een arts/cardiologe, die verbonden is aan het ziekenhuis Sionsberg in Dokkum. |
| Bewoners |
- 1686 Jhr. Douwe Carel van Unia 1686 - 1731 Jhr. Julius van Unia 1820 weduwe Swalue - 1840 L. van Weeteringen 1840 mevrouw E.A.S. barones thoe Schwarzenberg en Hohenlansberg 1852 Simeon Petrus baron van Heemstra 1860 Dr. S.H. Kijlstra 1910 - 1930 Dokter Kijlstra jr., zoon van voorgaande 1930 - 1943 J.H. Buis 1943 - 1975 J.P.S. Wijthoff 1975 - 1990 E.P.P. Wijthoff 1990 - 2004 de heer F. van der Bij 2004 de familie N. Hagoort |
| Huidige doeleinden | Het huis is particulier bewoond. |
| Opengesteld | Het huis is niet vrij te bezichtigen. |
| Foto's |
|
| Bronnen |
Tekst: Aantekeningen van J. Leemburg Jan van der Zwaag Foto 1 en 2: Archief van J. Leemburg Foto 3 en 4: P.B. de Jong (met dank aan de heer N. Hagoort) Afb. 1: Jan van der Zwaag |